Kartaltepe Mahallesi. İncirli Caddesi Başarı Sk. No:1 B Blok Kat 3 D:6 Bakırköy
0532 307 97 40
psikolojidivan@gmail.com

Anne Baba ve Çocuklar Arası İletişim

Anne baba ve çocuk arasında olan iletişim çocuğun sosyal ve psikolojik gelişimi açısından önemli bir yere sahiptir.

İletişim nedir?

İletişim; başta insanlar olmak üzere tüm canlılar arasında yüzyıllardır süregelen bir olgu olmakla birlikte yaşamın en temel özellikleri arasında yer almaktadır. Bireyin gelişiminin ve eğitiminin her aşamasında olduğu gibi iletişim kurma konusunda da ailenin rolü büyüktür. Çocuk ile ebeveynin etkili bir iletişim kurmasının çocuğun gelişimine de olumlu anlamda katkıları bulunmaktadır. Ailenin çocuk ile etkili iletişim kurduğu bir ortamda çocuğun da daha bağımsız ve özgüvenli bir kişilik geliştirdiği söylenebilir. İletişime engel olan tüm olguların ortadan kaldırıldığı ya da en aza indirildiği iletişim biçimi etkili iletişim olarak adlandırılmaktadır. 

Etkili iletişimin gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan bazı temel kavramlar etkili dinleme, empati kurarak dinleme, açıklıkla dinleme ve farkında olarak dinleme şeklinde sıralanabilir. Buna göre etkili iletişim için öncelikle konuşmanın içeriğinin anlaşılması ve bunun için de sorular sorulup, geri bildirim verilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte iletişim kurulan kişinin konuşma sırasındaki duygu ve düşüncelerinin anlaşılması, konuşmanın tamamının anlaşıldığından emin olunması ve kişinin konuşma sırasındaki yüz hareketlerinin, mimik ve ses tonunun konuşma içeriğine uygun olduğunun bilincinde olunması etkili bir iletişim kurulabilmesi için önemlidir. Aile içinde ebeveynin çocuk ile olan iletişimi kadar anne babanın tutumu da önem taşımaktadır. Barbato ve arkadaşlarının (2003) yaptıkları bir çalışmada ebeveynlerin çocuklarla kurduğu ilişkinin kontrolcü ve otoriter olmasındansa sevgi dolu ve kendilerini rahat hissettirici biçimde olması gerektiğinin önemini vurgulamışlardır (Aral ve Şahin, 2012). İletişim engellerinin olduğu bir aile ortamında ise çocuk kendi duygularının ve isteklerinin önemsenmediği mesajını alabilmekte ve bu durum çocuğa kendini değersiz ve önemsiz hissettirmekle birlikte benlik saygısına da zarar verebilmektedir.  

Etkili İletişim Kurmanın Yolları Nelerdir?

Çocukların duygu ve isteklerini anlayabilmek için ailelerin doğru ve etkili bir iletişim kurmaları gerekmektedir. Çocuklarla etkili bir iletişim kurmanın bazı önemli noktaları vardır. Bunlar şu şekilde sıralanabilir;

Göz teması kurmak; çocuklarla kurulan iletişimde çocuğun boy hizasına inerek iletişim kurmak hem çocuğa kendini önemli hissettirecek hem de daha etkili bir iletişim kurulmasını sağlayacaktır.

Çocukların söylediklerini dinlemek; çocuğun kendini ve duygularını ifade edebilmesi ve ailelerin çocukları doğru anlayabilmesi için çocukları dinlemek gereklidir.

Cezalandırıcı bir üslup kullanmamak; çocuklarla etkili bir iletişim kurabilmek için cezalandırıcı ve küçümseyici konuşma tarzından uzak durmak gerekir. Bu şekilde konuşmak çocukları daha çok yalan söylemeye itmektedir.

Konuşma şekline dikkat etmek; çocuklarla konuşurken karşımızda bebek varmış gibi değil de bir yetişkin varmış gibi konuştuğumuzu hissettirirsek, çocuk kendisinin önemsendiğini ve ciddiye alındığını düşünecektir ve bu iletişimi olumlu etkileyecektir. 

Çocuğunuzun yanında olduğunuzu hissettirmek; etkili bir iletişimin temelinde güven unsuru da bulunmaktadır. Çocuklar, yanında güvende olduğunu hissettiği kişiyle açık ve etkili bir iletişim kuracaktır.

İletişimde vücut dilinin önemi; yetişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da iletişim kurarken göz teması kurmak, konuşan kişiyle ilgilenmek ve bu şekilde dinlenildiğini hissettirmek iletişimin kalitesini arttıracaktır.

İletişim Engelleri Nelerdir?

Çocuk ve ebeveyn arasındaki iletişimi engelleyen ya da kötü etkileyen bazı durumlar vardır. Bu durumlar şöyle sıralanabilir;

  • Sıklıkla emir cümleleri kurmak,
  • Korkutarak/gözdağı vererek konuşmak,
  • Sıklıkla öğüt vermek,
  • Eleştirerek ve yargılayarak konuşmak,
  • Çocuğu sürekli olarak övmek,
  • İsim takmak ve alay etmek,
  • Sürekli olarak soru sormak ve sorgulamak.

Çocukların yaşına göre iletişimleri

Her yaş döneminin bir özelliği olarak çocukların belirli iletişim becerilerine sahip olmaları gerekmektedir. Buna göre çocuk;

  • 2.5-3 yaşına geldiyse ve hala kelime haznesinde bir artış olmuyor, diğer çocuklar ve yetişkinlerle konuşmak istemiyor, sembolik oyunlar oynamıyor, renkler ve resimleri birleştiremiyor, sorulduğunda ismini söylemiyor, büyük-küçük ayrımını yapamıyorsa,
  • 3-4 yaşına geldiyse ve hala karmaşık ve uzun cümleler kurmada bir gelişim göstermiyorsa, eşleştirme ve sınıflama becerileri zayıfsa, ‘ne?’,‘nerede?’, ‘nasıl?’ gibi soruları cevaplamada güçlük çekiyorsa, ‘kim?’, ‘ne?’, ‘nerede?’ gibi sorular sormuyorsa, konuşması aile ve yakın çevresi tarafından anlaşılamıyorsa,
  • 4-5 yaşına geldiyse ve diğerleri tarafından anlaşılamıyorsa, cümleleri birleştirmede zorlanıyorsa, cümle kurarken birçok dilbilgisi hatası yapıyorsa, soru sormuyor ve sözlü komutları takip etmiyorsa ve renk, büyüklük, kategori gruplamada zorluklar yaşıyorsa mutlaka bir uzmana başvurmak gerekmektedir.

Anne Babalara Öneriler…

Çocuklar, konuşma becerilerinin gelişebilmesi için ebeveynlerinin de desteğine ihtiyaç duymaktadır. Bu anlamda ebeveynlere verilebilecek önerilerden bazıları şunlardır;

  • Çocukların kelimeleri, jest ve mimiklerine karşılık vermek.
  • Çocukların konuştuklarını dinlemek ve onlarla sohbet etmek.
  • Çocukları konuşmaya teşvik ederek becerilerini geliştirmelerine katkıda bulunmak.
  • Çocuklara sözlü iletişim becerileriyle beraber sözsüz iletişim kurma becerilerini de öğretmek.
  • Çocukların duygu ve düşüncelerinin farkına varmak ve saygı duymak.
  • Çocukların duygularını anlamasına ve adlandırmasında ona yardımcı olmak.
  • Birlikte okuma saatleri düzenlemek.
  • Sembolik oyunlar oynamaya teşvik etmek.
  • İstekleri çocukların yaşlarına ve becerilerine uygun bir biçimde açık ve basit olarak iletmek.
  • Çocukların her zaman izlediği, örnek aldığı iyi bir rol model olabilmek.

Kaynakça

  • Barbato, C.A., Graham E.E. and Perse, E. M. (2003). Communicating in the family: An examination of the relationship of family communication climate and ınterpersonal communication motives. Journal of Family Communication, 3(3) , 123-14. 
  • Şahin, S., Aral, N. (2012). Aile İçi İletişim. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(3) , 55-56.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir